Eén nacht die een heel leven kan veranderen: dat is de essentie van Laylatu’l-Qadr. Dit is een van de belangrijkste momenten in de islamitische kalender, verborgen in de laatste dagen van de Ramadan. Het is een nacht van ongekende genade, waarin één enkele daad van aanbidding zwaarder weegt dan ruim tachtig jaar toewijding. Deze tekst legt uit waarom deze nacht werd geschonken aan de gemeenschap van de Profeet Mohammed ﷺ, hoe we deze kunnen herkennen en op welke manier we de spirituele vruchten ervan kunnen plukken.
Een van de bijzondere kenmerken van de maand Ramadan is de Nacht van de Beschikking1 (Laylatu’l-Qadr), die in de maand Ramadan verborgen ligt. Het Arabische woord qadr verwijst naar waarde, aanzien en waardering. Deze nacht ademt dan ook een sfeer van diepe erkentelijkheid. Het is alsof er tegen ons wordt gezegd: “Besef de waarde van deze nacht, zodat ook jullie waarde gekend wordt!”
Het meest bijzondere aan de Nacht van de Beschikking is dat tijdens deze nacht de Koran voor het eerst werd neergezonden naar de aarde; het boek dat een eeuwige2 vertolking vormt van het universum en geluk schenkt aan mensen en djinn.
Allah zegt hierover in de Koran:
“Voorwaar, Wij hebben de Koran neergezonden in Laylatu’l-Qadr. Weet jij wat Laylatu’l-Qadr is? Laylatu’l-Qadr is beter dan duizend maanden. In die nacht komen met toestemming van hun Heer de engelen en de Geest neer met de beschikking over iedere zaak. Vrede heerst er, tot aan het aanbreken van de dageraad.”
(Koran 97:1-5)
De Koran daalde tijdens de Nacht van de Beschikking in zijn geheel neer naar de hemelse sfeer van onze wereld. Daarna werd hij stapsgewijs geopenbaard aan onze Profeet Mohammed (vrede en zegeningen zij met hem). Elke openbaring was toegesneden op situaties waarmee hij en zijn gemeenschap te maken kregen, waardoor de boodschap steeds direct raakte aan hun leven en behoeften. Zo werd de Koran een levende gids voor zowel de Profeet als voor de gehele mensheid.
In de Koran wordt de Nacht van de Beschikking beschreven als een nacht die beter is dan duizend maanden. Imam Malik vermeldt in zijn werk al-Muwattaʾ een bijzondere achtergrond bij deze openbaring. De Profeet Mohammed ﷺ kreeg van Allah te zien hoe lang mensen uit eerdere gemeenschappen leefden en hoeveel spirituele zegeningen zij daardoor konden verzamelen. Dit bracht hem tot bezorgdheid, omdat de levens van zijn eigen gemeenschap korter waren, waardoor zij minder kans hadden om dezelfde zegeningen te verkrijgen. Allah schonk hem daarop de Nacht van de Beschikking, één nacht die spiritueel meer waard is dan duizend maanden.
Volgens een andere overlevering vertelde de Profeet Mohammed ﷺ op een dag aan zijn metgezellen over vier personen uit de Israëlieten die tachtig jaar lang onafgebroken en zonder enige zonde God hadden aanbeden. De metgezellen reageerden vol verwondering. Daarop verscheen de engel Gabriël en zei: “O Mohammed, jouw gemeenschap verwondert zich over deze mensen die tachtig jaar lang aanbaden. Allah heeft jou iets gegeven wat nog beter is.” Vervolgens reciteerde hij hoofdstuk al-Qadr en voegde eraan toe: “Dit is beter dan datgene waarover jij en jouw gemeenschap zich verwonderden.”
De uitdrukking “duizend maanden” staat gelijk aan ruim drieëntachtig jaar. De Nacht van de Beschikking biedt gelovigen daardoor een unieke kans om in slechts één nacht de spirituele vruchten te verkrijgen waar iemand normaal gesproken een heel mensenleven voor nodig heeft. Een gelovige zou zich daarom volledig moeten inzetten om deze bijzondere gelegenheid niet voorbij te laten gaan en er desnoods iets anders voor opzij moeten zetten. Ook de Ramadan retraite (iʿtikāf) gedurende de laatste tien dagen van Ramadan is bedoeld om juist deze kans ten volle te benutten. Wie de dagen van geestelijke afzondering goed besteedt, heeft daarmee ook de Nacht van de Beschikking volledig benut.
In bepaalde situaties en momenten geeft God kleine daden een uitzonderlijk grote waarde. Bijvoorbeeld: een soldaat die tijdens een conflict één uur waakzaam blijft om de veiligheid van anderen te waarborgen, ontvangt de beloning alsof hij een heel jaar in gebed heeft doorgebracht. En iemand die tijdens zo’n rechtvaardige strijd zijn leven verliest terwijl hij anderen beschermt, wordt door God verheven naar de hoogste spirituele graden. Net zo kan één goed bestede Nacht van de Beschikking evenveel waard zijn als ruim tachtig jaar aanbidding. Zoals deze voorbeelden tonen, geeft God soms onverwacht veel zegeningen voor kleine daden, waardoor één enkele daad uitgroeit tot een bron van ontelbare zegeningen.
Volgens sommige geleerden is de uitspraak “beter dan duizend maanden” vooral symbolisch bedoeld. Met andere woorden, het getal “duizend” verwijst naar overvloed en oneindigheid. Hiermee wil God dus aangeven dat de waarde van deze nacht veel groter is dan wij kunnen bevatten.
Volgens een andere interpretatie geldt deze bijzondere zegening niet zomaar voor iedereen, maar alleen voor hen die in staat zijn om élke nacht als waardevol en belangrijk te beschouwen. Zij zijn als mensen die elke nacht benutten en vullen met aanbidding, totdat op de Nacht van de Beschikking de beker overstroomt en een enkele druppel van Gods genade hen plotseling met een oceaan verbindt.
Hier rijst wellicht de vraag waarom deze uitzonderlijke gunst alleen aan de gemeenschap van Mohammed ﷺ is gegeven. Het antwoord hierop is dat deze gemeenschap een bijzondere aanleg heeft voor het begrijpen en ervaren van diepere spirituele werkelijkheden. Bovendien staat haar Profeet ﷺ op de hoogste top van spirituele volmaaktheid. Juist daarom heeft God deze gemeenschap specifiek gezegend met de Nacht van de Beschikking, als teken van Zijn buitengewone gunst en genade.
Een andere reden kan zijn dat juist in deze nacht de Wonderbaarlijk Welbespraakte Koran werd neergezonden. Dit verheven boek is afkomstig uit de Allergrootste Naam (al-ism al-aʿẓam), dat wil zeggen: de Naam van God die de hoogste en meest verheven positie inneemt onder Zijn Schone Namen. De Koran werd via de Profeet Mohammed ﷺ—die zelf de volmaakte manifestatie is van deze Allergrootste Naam—geschonken aan een gemeenschap die spiritueel bijzonder begaafd is. Bovendien werd de openbaring gebracht door Gabriël, die als het ware de boodschapper onder de engelen is. Daarom is de nacht waarin de Koran neerdaalde naar de hemelse sfeer van onze wereld en de openbaring aan de Profeet ﷺ begon, van buitengewoon belang in het leven van zijn gemeenschap. God heeft deze nacht daarom verheven boven alle andere nachten en haar waarde gelijkgesteld aan duizend maanden.
Het moment van Laylatu’l-Qadr
Laylatu’l-Qadr is verborgen gehouden, net zoals het precieze uur op vrijdag waarop gebeden worden verhoord (waqt al-ijābah), bepaalde geliefde dienaren onder de mensen, en de Allergrootste Naam onder de Schone Namen van God. Het doel hiervan is dat gelovigen voortdurend oplettend, bewust en toegewijd blijven, en geen enkele kans op goedheid aan zich voorbij laten gaan.
Aisha, de echtgenote van de Profeet ﷺ, vertelt ons dat hij tijdens de laatste tien dagen van Ramadan in volledige afzondering ging in de moskee, om zich geheel te wijden aan gebed en bezinning. Hij moedigde zijn gemeenschap aan om deze gezegende nacht actief te zoeken, en zei: “Zoek Laylatu’l-Qadr in de laatste tien nachten van Ramadan!” Op een ander moment verduidelijkte hij dit verder en zei: “Zoek Laylatu’l-Qadr vooral in de oneven nachten van de laatste tien dagen van Ramadan!”
ʿAbdullāh ibn ʿUmar vertelt dat enkele metgezellen van de Profeet ﷺ dromen hadden waarin Laylatu’l-Qadr plaatsvond tijdens de laatste zeven nachten van Ramadan. Toen de Profeet ﷺ hierover hoorde, zei hij:
“Ik merk dat jullie dromen over Laylatu’l-Qadr overeenstemmen en wijzen naar de laatste zeven nachten van Ramadan. Laat degene die deze bijzondere nacht zoekt dat daarom doen tijdens deze laatste zeven nachten!” In een andere overlevering wordt specifiek vermeld dat de Profeet ﷺ aanraadde om de Nacht van de Beschikking vooral te zoeken tijdens de 27ste nacht.
De Trots van de Schepping, onze geliefde Profeet ﷺ wist oorspronkelijk precies wanneer de Nacht van de Beschikking was. Toen hij naar buiten ging om het zijn gemeenschap te vertellen, zag hij twee mensen ruziemaken. Hierdoor werd hij zó afgeleid, dat de kennis van het exacte moment hem werd ontnomen. Met dit voorval maakte de Profeet ﷺ duidelijk hoeveel pijn het hem deed wanneer gelovigen onderling conflicten hadden, en hoe zelfs een kleine ruzie kan leiden tot grote spirituele verliezen.
Er bestaat een wijs gezegde: “Zie iedere nacht als Laylatu’l-Qadr en iedere persoon als Khiḍr.”3 Dit is een zeer betekenisvol advies. De Nacht van de Beschikking is immers verborgen tussen de nachten, en net zo is Khiḍr verborgen onder de mensen. Wanneer je iedereen respectvol behandelt, elk mens in nood helpt, en je hart openstelt voor anderen, dan zul je op een dag zomaar een spiritueel verlichte persoon als Khiḍr tegenkomen, en daarmee bloeit ook je eigen hart op. God heeft deze nacht en Khiḍr bewust verborgen gehouden, zodat wij voortdurend waakzaam en spiritueel aandachtig blijven.
Maar als je deze diepe verbondenheid met God niet voelt, zal het moeilijk worden om zowel Laylatu’l-Qadr als Khiḍr te vinden. Zij openbaren zich alleen aan degenen die oprecht zijn in hun hart, en die eerst in zichzelf zoeken voordat ze buiten zichzelf verwachten te vinden. Als je een houding hebt van haast en gemakzucht—“Ik wil het nú zien, nú voelen, nú krijgen”—dan zul je waarschijnlijk lang moeten wachten.
Daarom geloof ik niet dat mensen die zonder echte inzet en met minimale moeite zoeken, ten volle zullen profiteren van de Nacht van de Beschikking. Zij wachten het hele jaar af en richten zich alleen op de zevenentwintigste nacht van Ramadan, in de hoop dezelfde uitzonderlijke gunsten te ontvangen die God schenkt aan degenen die deze nacht met volledige toewijding en oprechtheid beleven. Zonder een bijzondere genade van God is dat echter vrijwel onmogelijk. Imam Abū Ḥanīfa zei daarom: “De Nacht van de Beschikking moet niet alleen in specifieke nachten, maar in élke nacht van het jaar gezocht worden. Als je 365 nachten lang met aandacht en toewijding beleeft, zal God jouw oprechte inzet zeker beantwoorden met Zijn liefde.”
De Nacht van de Beschikking benutten
De Nacht van de Beschikking is een bijzondere nacht waarin de Eeuwige Koning overvloedig Zijn gunsten en geschenken uitdeelt aan degenen die zich tot Hem wenden. Het is een heilige nacht waarin God, als schenker van alle gaven, Zijn vrijgevigheid aan iedereen toont. Op deze nacht schenkt Hij Zijn dienaren naar gelang hun spirituele bewustzijn en innerlijke gesteldheid. Hij kijkt daarbij niet naar de tekortkomingen, zonden, innerlijke onrust of spirituele gebrokenheid van mensen, maar schenkt vanuit Zijn eindeloze grootmoedigheid. De Profeet ﷺ heeft gezegd:
“Wie de Laylatu’l-Qadr in gebed doorbrengt, vanuit geloof en hopend op Gods beloning, diens vroegere zonden zullen worden vergeven.”
Het aanwezig zijn op bijzondere plaatsen, zoals bij de Kaʿba, op ʿArafāt, in Muzdalifa, of voor het graf van de Profeet ﷺ, evenals het bewust meemaken van gezegende momenten zoals de Nacht van de Beschikking of het uur waarin gebeden worden verhoord op vrijdag, biedt uitzonderlijke mogelijkheden om Gods zegeningen te ontvangen. Wanneer een gelovige zulke bijzondere tijden en plaatsen ervaart, zou hij zichzelf eigenlijk volledig moeten vergeten en zich vol overgave richten tot God, bijvoorbeeld met de volgende smeekbede:
“O Allah, laat Uw Naam en Uw Waarheid overal op aarde opnieuw schitteren. Open onze harten en die van al Uw dienaren, waar zij zich ook bevinden, voor het geloof, voor de Islam, voor de Koran en voor het dienen van U. Laat ons Uw zaak dienen. Maak ons geliefd en aanvaard bij Uw dienaren in de hemelen en op aarde. Maak ons oprecht en zuiver, bewust van Uw nabijheid, nederig en bescheiden. Laat ons behoren tot hen die van U houden en van wie U houdt. Vorm ons karakter naar de schoonheid van de Koran. Schenk Uw vrede en zegen aan onze geliefde Profeet Mohammed, zijn familie en al zijn metgezellen. Āmīn, duizendmaal āmīn!”
Deze houding weerspiegelt in zekere zin de verheven instelling die naar voren komt in de woorden van Said Nursi:4 “Als ik zeker zou weten dat mijn volk het geloof behoudt, dan zou ik er zelfs vrede mee hebben het hellevuur onder ogen te zien.” Dit gevoel van diepe betrokkenheid bij het welzijn van anderen zou eigenlijk voor iedere gelovige een leidraad moeten zijn. Alleen wie deze geestelijke hoogte bereikt, vergeet zijn eigen pijn en zorgen en voelt alleen nog de pijn en zorgen van anderen.
De mensheid van vandaag heeft meer dan ooit behoefte aan God, aan Zijn boodschapper ﷺ en aan de heilige, verlichte boodschap die onze Heer via Zijn geliefde boodschapper aan alle mensen heeft geschonken. Elke stap die wij zetten—hoe klein ook—om de harten van mensen te openen voor het geloof en hen met deze boodschap te verbinden, is in Zijn ogen van grote betekenis. Iedere inspanning die we leveren om de harten van mensen te openen en hen het licht en de schoonheid van het geloof te laten ervaren, is buitengewoon waardevol. Om zo te denken, je hier volledig voor in te zetten, en jezelf biddend en smekend op deze manier tot Allah te richten, is niets minder dan een profetische houding.
Daarnaast leerde de Profeet ﷺ ons via zijn geliefde echtgenote Aisha een bijzonder gebed, dat we in de Nacht van de Beschikking zo vaak mogelijk zouden moeten herhalen:
“O Allah, U bent Vergevensgezind, Vrijgevig en houdt van vergeving; vergeef mij dus ook!”
Tot aan de ochtendschemering heerst er in deze nacht een sfeer van spirituele overvloed en goddelijke gunsten. Engelen en spirituele wezens, waaronder Gabriël – die de Koran bracht – dalen af naar de aarde en vullen haar met vreugde en zegeningen. Elke letter die tijdens deze nacht uit de Koran gereciteerd wordt, wordt dertigduizend maal beloond. Ook andere vormen van aanbidding worden in dezelfde mate vermenigvuldigd. Daarom is dit een nacht waarin royaal gebruik wordt gemaakt van haar spirituele overvloed en zegeningen: er worden gebeden verricht, de Koran wordt gereciteerd, smeekbeden worden uitgesproken, awrād (spirituele litanieën), adhkār (Godsgedenkingen) en salawāt (zegenwensen) voor de Profeet ﷺ worden herhaaldelijk uitgesproken, en men geeft ruimhartig en vrijgevig aan armen en behoeftigen. Kortom: het is een nacht die men op elke mogelijke manier bewust benut.
- Zie Koran 97:1-5. Nacht in het laatste derde van de ramadan waarin de Koran voor het eerst werd neergezonden. Zij wordt omschreven als “beter dan duizend maanden” en wordt daarom in devotie doorgebracht. ↩︎
- De Koran wordt hier eeuwig genoemd omdat de goddelijke Kennis waaruit zij voortkomt, geen begin kent. Zij gaat aan het universum dat zij vertolkt vooraf. ↩︎
- Khiḍr (الخضر): een mysterieuze, wijze persoon uit de islamitische traditie die spirituele leiding geeft en verborgen leeft onder de mensen (zie Koran 18:60-82). ↩︎
- Said Nursi (1877–1960), invloedrijke Turkse islamgeleerde en auteur van de Risale-i Nur, een spirituele Koranuitleg gericht op geloofsverdieping. ↩︎
🇹🇷 Türkçe: https://fgulen.com/tr/eserleri/oruc/kadir-gecesi
