Liefde is een van Gülens terugkerende thema’s – niet als abstract ideaal, maar als concrete spirituele kracht die mensen beweegt en samenbrengt. In deze tekst laat hij zien hoe liefde niet alleen harten opent, maar ook muren kan slechten, innerlijke diepten aanraakt en zelfs maatschappelijke heling mogelijk maakt. Wat opvalt, is de vanzelfsprekendheid waarmee liefde hier niet tegenover geloof staat, maar eruit voortkomt. Juist in een tijd van verdeeldheid blijven dit soort beschouwingen hard nodig.
Liefde is een levenselixer. De mens leeft van liefde, wordt gelukkig door liefde en maakt anderen gelukkig dankzij liefde. Voor de mensheid is liefde leven. Met liefde voelen wij elkaar aan en verstaan wij elkaar werkelijk. God heeft geen sterkere band geschapen om mensen met elkaar te verbinden dan liefde; zij is de keten die ons samenhoudt. Zonder liefde is de wereld niet meer dan een vervallen ruïne.
Mensen hebben hun vorsten, bijen en mieren hun koninginnen, en elk van hen bestijgt de troon op een eigen manier. Maar liefde strijdt niet om een troon; zij zetelt al in het hart. Onze woorden, onze blikken en ons luisteren krijgen pas waarde als ze van liefde getuigen. Maar liefde zélf is kostbaar, puur om wie zij is. Het hart, als troonzaal van de liefde, krijgt door haar een waarde die alles overstijgt. Waar de vlag van de liefde wappert, worden burchten zonder strijd gewonnen. En zelfs de machtigste koningen veranderen in nederige dienaren zodra zij door liefde worden geraakt.
Waar de vlag van de liefde wappert, worden burchten zonder strijd gewonnen.
Wij zijn grootgebracht in een wereld waarin liefde zegeviert, waar haar aanwezigheid weerklinkt als muziek in onze oren. Onze harten slaan sneller wanneer haar vlag zich ontvouwt in de wind. Zo diep zijn wij met liefde verweven, dat ons hele bestaan erdoor wordt gedragen en onze ziel zich aan haar heeft toevertrouwd.
Als wij leven, leven wij in liefde; en wanneer onze ogen sluiten, is zij nog altijd bij ons. We voelen haar in elke ademtocht, in heel ons wezen. Ze is onze warmte als het koud is, onze verfrissing in de hitte. In onze inspanning klinkt het ritme van haar trom, en in onze rust verandert zij de stilte in een feest.
Liefde als eeuwige waarde
Als er íets zuiver is gebleven in deze buitengewoon vervuilde wereld, waar het kwaad in duizend gedaanten rondwaart, dan is het wel de liefde. En als er, te midden van alles wat verwelkt en verbleekt, één schoonheid is die haar glans en aantrekkingskracht niet verliest, dan is het opnieuw de liefde.
Geen volk en geen samenleving kent iets dat oprechter of blijvender is dan zij. Waar haar stem klinkt, zachter en warmer dan het tederste wiegelied, verstommen alle andere geluiden. De instrumenten vallen stil en keren terug naar een innerlijke contemplatie.
Het bestaan is geboren uit Gods wil om gekend en gezien te worden, een wil die werd ontstoken aan de vlam van de liefde. Zonder die scheppende liefde zouden de maan, zon en sterren er niet zijn. Het universum is een liefdesgedicht, en de aarde vormt daarvan het slotrijm. In het boek van de natuur en de kringloop van het leven klinkt voortdurend de ademtocht van liefde. Ook in de omgang tussen mensen blijft haar vaandel wapperen.
Het bestaan is geboren uit Gods wil om gekend en gezien te worden, een wil die werd ontstoken aan de vlam van de liefde.
Als er één waarde is die haar kracht nooit verliest, dan is het liefde. En haar waarde ligt in haarzelf besloten. Zelfs het zuiverste goud legt minder gewicht in de schaal dan liefde. Goud en zilver kunnen op markten en beurzen hun waarde verliezen, maar liefde blijft gesloten voor elke vorm van waardeverlies.
Geen enkele kracht van buitenaf kan haar innerlijke harmonie verstoren. Alleen wie zich volledig heeft afgesloten in haat, wrok en vijandschap, heeft zich ooit tegen liefde verzet. Maar het enige dat zelfs zulke harten kan verzachten, is het elixer van liefde.
Er zijn problemen die geld niet kan oplossen, en deuren die voor alles gesloten blijven behalve voor de mystieke sleutel van liefde. Niets in deze wereld kan de liefde weerstaan of met haar wedijveren. De heersers van goud en zilver, de grootmachten van geld en bezit, lijken vaak indrukwekkend, maar vroeg of laat verliezen ze allemaal hun kracht. Hun rijkdom raakt uitgeput, hun glans verbleekt, hun handel is opgedroogd en hun vlammen doven. Maar de vlam van de liefde blijft altijd helder branden en verspreidt haar licht in alle harten en zielen.
De zachte overwinning van liefde
Zij die zich met hart en ziel hebben toegewijd aan de school van liefde, die hun leven wijden aan het beoefenen van liefde, zijn werkelijk bevoorrecht. In hun wereld is geen plaats voor haat, geen ruimte voor woede of wrok. Zelfs als hun leven wordt bedreigd, zullen zij nooit kiezen voor vijandschap. Hun hoofd buigt alleen voor de liefde; enkel zij kan hen tot handelen bewegen.
En wanneer zij in beweging komen, gedreven door haar kracht, trekt haat zich terug in de schaduw, verteert woede zichzelf, raakt wrok verstikt in zijn eigen bitterheid en keert het complot zich als een strop om de nek van wie het beraamde.
Als er één kracht is die de gevaarlijkste plannen van het kwaad telkens weer ongedaan maakt, dan is het wel de kracht van liefde. Zoals profeten het vuur van haat en woede, aangestoken door farao’s en tirannen, blusten met de heldere wateren van liefde.. zo brachten bezielde mensen, gedragen door dezelfde kracht, verdeelde en opstandige zielen opnieuw bijeen. Als bladzijden van een uiteengevallen boek werden zij opnieuw samengebonden tot één verhaal van menselijkheid.
Maar de kracht van liefde reikt verder dan enkel menselijke verdeeldheid: zij verbreekt zelfs de diepste betovering. Sterker nog, zij is zelfs in staat om het vuur van de hel te doven. Wie de liefde als wapen draagt, heeft geen andere wapens meer nodig. Ja, liefde is zo sterk dat zij kogels, zelfs kanonskogels krachteloos maakt.
Zelfkennis als poort tot liefde
Om werkelijk van mensen te houden, de mensheid lief te hebben en met mededogen de hele schepping te omarmen, moeten we allereerst onszelf leren kennen. Pas als we ons eigen wezen doorgronden en de diepte van onze ziel ontdekken, wordt onze band met God zichtbaar.
Hoe beter we onze eigen innerlijke diepten en verborgen schatten leren kennen, des te meer zullen we beseffen dat anderen dezelfde rijkdommen in zich dragen. Vanuit dat besef, dat we allen uit dezelfde oorsprong voortkomen en eenzelfde innerlijke verbondenheid delen, leren we elk mens, elk schepsel met nieuwe ogen zien.
Onze waardering en ons respect voor elkaar hangen samen met het herkennen van deze verborgen schatten in onszelf én in de ander.
Zoals de profeet Mohammed — vrede en zegeningen zij met hem — heeft gezegd: “De gelovige is de spiegel van de gelovige.” Die wijsheid kunnen we zelfs breder trekken: “De mens is een spiegel voor zijn medemens.”
Wie zichzelf werkelijk leert kennen, herkent in zijn eigen diepte ook de rijkdom van de ander, en beseft dat alles wat we bewonderen in anderen, in wezen een geschenk is van God. Want alle schoonheid, goedheid en liefde in het universum behoren toe aan Hem. Een ziel die deze diepten aanvoelt, begrijpt de taal van het hart. Rumi, de dichter van de liefde, gaf daaraan woorden in zijn bekende uitnodiging:
Kom, kom, sluit je bij ons aan.
Wij zijn mensen van liefde, ons hart bij de Ene.
Kom, treed door de poort van liefde binnen,
neem plaats in ons huis en rust aan onze zijde.
Laten we van hart tot hart spreken,
verborgen voor al wat hoort of ziet.
Zoals rozen stil bloeien zonder lippen,
zoals gedachten elkaar ontmoeten zonder stem,
laten wij elkaar woordeloos verstaan.
Zijn we niet één?
Laat dan ons hart zonder tong of lip spreken.
Onze handen zijn al verstrengeld;
laat ons bij dit mysterie verwijlen.
Hand en voet, hart en ziel begrijpen zwijgend meer –
zwijg dan, en laat onze bevende harten elkaar ontmoeten.
Eenheid in verscheidenheid
De diepgang van gevoel en de rijkdom aan menselijke verbondenheid die wij kennen, vind je niet terug in het Griekse, Romeinse of moderne westerse denken. Volgens de islamitische traditie is ieder mens een unieke manifestatie van dezelfde goddelijke essentie; wij zijn als verschillende facetten van één werkelijkheid.
Mensen die zich verbinden rond gedeelde waarden – het geloof in één God, de gezamenlijke profeten, een gedeelde taal, cultuur of land – zijn, in de woorden van de Profeet (vrede en zegeningen zij met hem), als de ledematen van één lichaam. Handen wedijveren niet met voeten, tong en lip zoeken geen verwijt bij elkaar, ogen oordelen niet over oren, en het hart twist niet met het verstand.
Als wij werkelijk delen zijn van hetzelfde lichaam, waarom zouden we dan verdeeldheid zaaien waar juist eenheid mogelijk is? Waarom zouden we de verbondenheid ondermijnen die van deze wereld een paradijs zou kunnen maken en ons de poorten van het ware Paradijs zou kunnen openen?
Waarom zouden we verdeeldheid zaaien waar juist eenheid mogelijk is?
Als saamhorigheid en eenheid de weg zijn waarop Gods zegen rust, wat heeft verdeeldheid dan nog voor betekenis? Wanneer zullen we eindelijk de gevoelens en gedachten die ons van elkaar vervreemden loslaten, en elkaar opnieuw met open armen tegemoet treden?
Wanneer zullen we werkelijk afstand doen van de gedachten en gevoelens die ons van elkaar verwijderen?
Ieder mens verschilt van de ander in karakter, in temperament. Daarom bestaan er talloze wegen naar God. Iedereen volgt zijn eigen koers, steekt zijn eigen brug over en stijgt langs zijn eigen trap omhoog. Iedereen wordt geraakt door een andere melodie, een ander instrument.
Maar juist in die verscheidenheid streven we samen naar één doel: dat God tevreden is over ons, en dat deze wereld een paradijs mag worden. De ruimte is wijd, het pad ligt open voor iedereen. Waarom dan die verdeeldheid? Wie anders wint erbij, behalve zij die niets liever doen dan onze verdeeldheid uitbuiten?
Ik wil mijn gedachten graag afsluiten met de mooie woorden van een dichter:
Man en vrouw, jong en oud, boog en pijl – ieder zoekt zijn paar,
Anoniem
want niets in de wereld staat op zichzelf – alles is met elkaar.
📖 Bron: Sızıntı, Eylül 1999, Cilt 21, Sayı 248
🇹🇷 Türkçe: İnsanı sevmek – https://fgulen.com/tr/eserleri/dergi-yazilari/sizinti-yazilari/Insani-Sevmek
